Bekentenis van een vertaler

Als communicatiemanager bij een groot bedrijf, ontvang je wel eens Franse teksten. Die laat je dan op grote lijnen (tijd is schaars) vertalen door je communicatiemedewerker. Die is immers dol op Frankrijk.
Dat kost haar eigenlijk te veel tijd. Daar is zij niet voor. Bovendien had ze laatst iets essentieels over het hoofd gezien. Eigenlijk moet je dat vertaalwerk uitbesteden. Je twijfelt.CAT-tool

Want, hoe zit dat nou eigenlijk? Je hebt wel eens gehoord dat vertalers een vertaalprogramma gebruiken. Da’s lekker makkelijk dan. Een database waarin goede vertalingen van zinnen in allerlei varianten voor het oprapen liggen (goede vertalingen, dus niet uit Google Translate). Zo kan jij het ook.

De vertaler koopt zo’n database en heeft aan de vertaling geen werk meer. Wat doet hij dan eigenlijk nog zelf? En kan jouw bedrijf dan niet beter zelf zo’n programma kopen?

Ja. Vertalers gebruiken wel eens een vertaalprogramma. En ja, ik ook.
Zo, dat is eruit.
Een vertaalprogramma is alleen géén wondercomputer die door een druk op de knop vertalingen spuwt. Meestal ook niet eens iets wat daarbij in de buurt komt.

Wat is een vertaalprogramma dan wél?

Een vertaalprogramma is een CAT-tool (computer-assisted translation tool). Het ondersteunt bij het vertalen. Bekende namen zijn Déjà VU, SDL Trados, memoQ en Wordfast. Zelf werk ik met memoQ.

Hoe werkt dat dan?

  • Ik laad de Franse tekst die ik moet vertalen in het vertaalprogramma.
  • Dan ga ik zin voor zin vertalen. Zo ontstaan paren van steeds een Franse bronzin en een Nederlandse doelzin. Ik vul de database dus zelf.
  • Het programma slaat elk paar op in zijn vertaalgeheugen.
  • Als het programma tijdens het vertalen een eerder door mij vertaalde zin of term (deels) herkent, stelt het deze automatisch voor. Dit werkt meteen al binnen dezelfde tekst. Maar ook als ik maanden later een andere tekst vertaal, kan het programma komen met een ‘oud’ paar uit een eerdere vertaling.
  • Ik besluit dan of ik de ‘match’ geheel, gedeeltelijk of helemaal niet overneem.
  • Als ik alle zinnen heb vertaald, maak ik er weer een gewoon document van. Dit keer wél met een simpele druk op de knop trouwens.
  • Resultaat: een Nederlandse versie van de brontekst. Met precies dezelfde opmaak. En in hetzelfde bestandsformaat.

Ik kan ook losse termen met hun vertaling toevoegen in een terminologielijst van het programma. Ook hiervoor geldt: herkent het programma zo’n term, dan stelt het deze automatisch voor.

hoe werkt een vertaalprogramma eigenlijk

Efficiënter vertalen met een vertaalprogramma, maar…

Met een vertaalprogramma kan ik efficiënter werken:

  • Ik hoef me niet opnieuw het hoofd te breken over de vertaling van een terugkerende zin.
  • Ik hoef minder te typen.
  • Ik maak me (bijna) niet druk over de opmaak. Het programma neemt die een op een over.
  • Ik kan gemakkelijker consistent vertalen.
  • Ik sla niet per ongeluk een zin over.

Maar… natuurlijk kan ik een match niet zomaar overnemen. Ik let goed op de context en op verschillen tussen de bronzinnen.

Nog een maar… Een vertaler krijgt matches als hij vaak dezelfde soort teksten vertaalt, bijvoorbeeld altijd statuten. Vertaalt hij uiteenlopende onderwerpen? Dan kan het best even duren voordat hij profijt heeft van een vertaalprogramma. Dan kan hij hele teksten vertalen, zonder ook maar één match te krijgen.

Wat heb jij hier aan?

Een vertaalprogramma is in de eerste plaats handig voor de vertaler. Voor mij dus. Ik kan daarmee de kwaliteit van mijn vertalingen verbeteren. Dat is natuurlijk sowieso ook een voordeel voor jou.

Maar er is meer. Hanteert jouw bedrijf een terminologielijst? Dan kan ik die aan mijn vertaalprogramma hangen. Zo wordt dié woordvariant gebruikt die jouw collega’s of jouw klanten meteen herkennen.

Vooral bij terugkerende opdrachten, zoals de vertaling van een personeelsblad, kan een vertaalprogramma zorgen voor een consistent gebruik van bijvoorbeeld product- en afdelingsnamen of van titels van vaste rubrieken.

Je hebt dus echt een échte vertaler nodig

Ja, vertalers werken met vertaalprogramma’s. Maar de vertalingen maken zij zelf. Er moet écht worden vertaald. Met een vertaalprogramma kunnen vertalers dit efficiënter doen.
Een vertaalprogramma kopen waar met één druk op de knop goede vertalingen uitrollen? Nee dus.

Moraal van het verhaal: heb je een goede vertaling nodig? Dan zul je echt een échte vertaler moeten inschakelen.

Wil je een goede Nederlandse vertaling van je Franse tekst? Een tekst die ook in het Nederlands het bedoelde effect heeft? Neem dan contact met me op.
En zoals je nu weet: een goede vertaling is géén kwestie van een druk op de knop… Wacht dus niet te lang!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *